W latach 1624 – 1630 Holendrzy zaatakowali Brazylię. Inwazja ta stworzyła doskonałą okazję dla
niewolników, by uciec od portugalskiego reżimu. Niewolnicy rozpoczęli masowy exodus do północno-wschodniej części kraju, gdzie zakładali osady zwane quilombos. Te osady były schronieniem dla
uciekinierów. Quilombo dos Palmares było największą z nich.
Zumbi dos Palmares urodził się około 1655 w Quilombo dos Palmares. Jako niemowlę został
uprowadzony przez portugalskich żołnierzy i oddany duchownemu Antonio Melo w Porto Calvo.
Ksiądz ochrzcił Zumbiego, nadając mu imię Francisco, dał mu też solidne wykształcenie w postaci
nauki języka portugalskiego, łaciny i innych przedmiotów. Jednak piętnastoletni Zumbi postanowił
uciec i powrócić do Quilombo dos Palmares . W quilombo trenował wczesną formę capoeira, sztukę
posługiwania się bronią palną, walki na miecze oraz inne strategie obronne. Zdobyta wiedza okazała
się być bardzo przydatna w walce przeciwko Portugalczykom, między innymi w bitwie w 1675 roku.
Po tym, jak odwaga Zumbiego została potwierdzona na polu walki, stał się liderem armii quilombo.
Pomimo faktu, iż był uwielbiany przez całe społeczeństwo, królem osady wciąż postawał Ganga
Zumba. W ataku na quilombo w 1677 roku, jeden z synów Ganga Zumba poniósł śmierć, a dwóch
innych zostało uprowadzonych. Zmęczony wojną król Quilombo dos Palmares przyjął traktat
pokojowy z Portugalczykami, zapewniając w nim, że zwróci wszystkich zbiegłych niewolników z
Palmares ich prawowitym właścicielom. Zumbi i większość żyjących w quilombo zbiegów nie zgadzało
się na te warunki, dlatego też, dla własnego bezpieczeństwa i ochrony, pod nadzorem rządu, Ganga
Zumba przeniósł się do doliny Cucaú.
Jakiś czas później Ganga Zumba został otruty i Zumbi został mianowany nowym królem Quilombo dos
Palmares. Nawet biali, którzy mieszkali w pobliżu quilombo, szanowali go tak bardzo, iż nazwali go
kapitanem.
Quilombo dos Palmares było niezwyciężone przez wiele lat, jednak w roku 1693 Portugalczycy
ponownie zaatakowali. Podczas bitwy Zumbi został dwa razy postrzelony przez żołnierzy, ale udało
mu się uciec. Przez ponad rok przebywał w ukryciu, ale został zdradzony przez jednego ze swoich
dowódców, który ujawnił miejsce jego pobytu. Wojownik został złapany i 20 listopada 1695 roku
ścięty. Po śmierci Zumbiego, Quilombo dos Palmares zostało opuszczone i zniszczone.
Do dzisiejszego dnia historia Quilombo dos Palmares pozostaje żywa, ponieważ uznaje się, że jest to
miejsce narodzin capoeira.
Zumbi zdobył szacunek i lojalność ludzi walczących i umierających za wolność. Przewodził
niewolnikom z Palmares w walce i oporze przeciwko Portugalii, co w rezultacie doprowadziło do ich
emancypacji. Zumbi wciąż żyje w świadomości wielu ludzi, jako symbol walki afrykańskich
niewolników o wolność i równość społeczną, dowodem na to są wpadające w ucho pieśni, śpiewane
zarówno w capoeira, jak i obecne w muzyce popularnej.
Przetłumaczone z: www.maculeleatlanta.com
Opracowała Dona Ponta