Abadá – spodnie do ćwiczeń
Agogô – afrykański instrument muzyczny
Aluno / Aluna – uczeń / uczennica
Angola – capoeira Angola odnosi się do każdego rodzaju capoeira, który grano przed stworzeniem
Regional. W prostych słowach, jest to najbardziej oryginalny styl capoeira. Capoeira Angola
charakteryzuje się powolnymi i płynnymi ruchami, kopnięcia i uniki wykonywane są nisko nad ziemią.
W Angoli, dwóch graczy (tzw. Angoleiros) gra blisko siebie. Capoeira Angola zawiera wiele ruchów
rytualnych i poglądowych, jednocześnie prezentując afrykańskie rytuały i filozofię
Angoleiro / Angoleira – capoerista / capoeristka praktykujący styl angola
Apelido – pseudonim w capoeira
Arame – struna do berimbau
Atabaque – bęben
Aú – element akrobatyczny (gwiazda)
Axé – termin pochodzi z języka Joruba, ludów Afryki Zachodniej. Jest to nazwa siły życiowej; pojęcie
to jest podobne do wschodniej koncepcji qi. W capoeira dzisiaj axé zaczęło oznaczać coś w rodzaju
„energii.” Jeśli roda ma wiele axé, to znaczy, że ma dobre wibracje, potężną energię. Niektóre grupy
zaczęły używać słowa jako pozdrowienie
Bahia – stan w północno-wschodniej Brazylii, który ma najwyższy procent Brazylijczyków pochodzenia
afrykańskiego i znany jest w świecie jako centrum kultury afro – bahijskiej. Bahia nazywana jest
kolebką capoeira, ponieważ było to jedyne miejsce, w którym capoeira przetrwała podczas
intensywnych prześladowań policji z końca XIX i początku XX wieku
Balançar – balansować, bujać się
Balão – są to przerzuty wykorzystywane w cintura desprezada
Bananeira – element akrobatyczny (stanie na rękach)
Baqueta – patyk używany do gry na berimbau
Bater – bić
Bateria – osoby grające na instrumentach podczas roda
Batizado – chrzest. Jest wprowadzeniem nowych studentów do grupy capoeira. Tradycja ta została
rozpoczęta przez Mestre Bimba w 1930 roku; batizado po raz pierwszy inicjuje grę w roda przy
dźwięku berimbau. Podczas obecnych batizados, nowi uczniowie otrzymują swój pierwszy sznur
(cordao), jak również apelido (pseudonim).Batizado często organizowane jest wraz z troca de cordas
(zmiana sznurów), co oznacza, ze bardziej doświadczeni uczniowie otrzymują wyższe stopnie.
Batizado odbywa się zazwyczaj raz w roku wraz z warsztatami z zaproszonymi metres, a także
występami innych tradycji kulturowych, takich jak maculelê, samba de roda i afro-brazylijskiego
tańca. Grupy Capoeira w stylu regional i contemporânea mają w swojej tradycji batizado, podczas
gdy grupy Capoeira Angola nie.
Batuque – brazylijski taniec z afrykańskimi korzeniami, kiedyś był tańczony w Bahia, aż do początku
XX wieku, ale obecnie jest tańcem wymarłym. Tancerze tworzyli krąg, jeden z nich stawał w środku
koła, podczas gdy inny próbował go przewrócić poprzez podcięcia nóg. Podobna gra zwana pernada
istniała w Rio de Janeiro. Mówi się, że ojciec Mestre Bimba był mistrzem batuque, a sam Mestre
Bimba zaczerpnął pewne ruchy (np. vengativa, jak również różnego rodzaju banda) z batuque i
włączył je do Capoeira Regional
Beriba (albo Biriba) – drewno używane do wyrobu berimbau
Berimbau – najważniejszy instrument muzyczny w roda, osoba grająca na berimbau, nadaje rytm,
który ściśle determinuje szybkość oraz rodzaj granej capoeira. Instrument berimbau przypomina
sporych rozmiarów łuk, jego elementami składowymi są: cabaça , dobrão, baqueta, arame, verga,
caxixi
Besouro Mangangá – legendarny capoerista (więcej)
Bom / Boa – dobrze / dobra
Bonito / Bonita – piękny / piękna
Cabaça – tykwa przyczepiona do berimbau, pełniąca funkcję pudła rezonansowego
Cabeçada – uderzenie głową
Camará – kolega
Candomblé – afrykańsko brazylijska religia, w której wyznaje się bogów Orixás
Caxixi – instrument muzyczny, rodzaj grzechotki, której używa się w akompaniamencie berimbau
Chamada – „wołanie”, rytuał w capoeira angola, gdy jeden gracz zatrzymuje grę i zaprasza drugiego
gracza do podejścia bliżej
Cintura Desprezada – „wzgardzony pas”, jest to sekwencja rzutów, które Mestre Bimba opracował,
aby uczyć capoeristas lekko i bezpiecznie lądować po rzucie lub ataku
Corda ( Cordão) – sznur oznaczający stopień w gradacji capoeira
Corpo fechado – zamknięte ciało (czyt. artykuł)
Corrido – piosenka śpiewana w roda, w której jedna osoba śpiewa, a chór odpowiada, lider może
śpiewać tradycyjne wiersze lub może improwizować w celu skomentowania gry lub dać wskazówki
dla graczy
Cuidado – uważaj
Dendê – nazwa rośliny przywiezionej do Brazylii z Afryki, w wierzeniach Candomblé jest to ulubiony
owoc bogini Ifa. Olej dendê jest podstawą kuchni brazylijskiej. Gdy mówimy, że „coś ma dendê”
oznacza to, że ma smak lub smaczek, jest dobre
Dobrão – duża moneta używana do gry na berimbau
Faca – nóż
Fitas – kolorowe wstążki zawieszane na kościele Igreja do Bonfim (czyt. artykuł)
Folha Seca – (suchy liść), element akrobatyczny, rodzaj backflipa
Força – siła
Fundamento – fundament, baza
Gunga – berimbau z duża cabacą, jego zadaniem jest podtrzymywanie głównego rytmu
Iaiá – zwrot używany przez niewolników na córkę pana ziemskiego
Igreja do Bonfim – najsłynniejszy katolicki kościół w Salvadorze (czyt. artykuł)
Ilha de Maré – wyspa blisko Salvadoru
Ioiô – zwrot używany przez niewolników na syna pana ziemskiego
Iúna – rytm berimbau stosowany w capoeira regional do gier między zaawansowanymi graczami, z
wykorzystaniem jogo de balões
Jogador – gracz
Jogo – gra
Ladainha – litania; jest to solowa piosenka śpiewana bez odpowiedzi chóru; ladainha rozpoczyna
roda. Gracze kucają i słuchają u stóp berimbau. Ladainha może być śpiewana przez jednego z graczy,
który właśnie wchodzi do roda. W niektórych grupach, tylko berimbau (a czasem także pandeiros) gra
podczas ladainha; inne instrumenty dołączyć mogą później. Ladainha zazwyczaj opowiada historię,
opowiada mit lub przesyła wiadomość
Ligeiro – szybki, zwinny, ruchliwy, usypiający, nieuczciwy
Macaco – małpa, element akrobatyczny
Maculelê – taniec afro-brazylijski, maculelê było wykonywane zazwyczaj pod koniec żniw trzciny
cukrowej, natomiast teraz jest tańcem upamiętniającym zniesienie niewolnictwa w Brazylii.
Tradycyjny taniec ten odbywa się przy użyciu maczet, obecnie zastępuje się je dużo bezpieczniejszymi
drewnianymi kijkami
Malandragem – przebiegłość, spryt
Maracangalha – wieś w brazylijskim stanie Bahia, rozsławiona przez Besouro. Według mieszkańców
wsi nazwa pochodzi od Cyganów, którzy przechodząc przez nią krzyczeli: „ Amarra cangalha!” –
„zaprzęgać wołu do wozu!” w celu przygotowania zwierząt do podróży. Niewolnicy naśladowali ten
krzyk i w końcu wieś stała się znana jako Maracangalha
Mandinga – magia
Mercado Modelo – historyczny rynek w Salvadorze
Moleque – urwis uliczny
Palma – klaskanie w ręce
Pandeiro – instrument muzyczny
Puxada de Rede – jest brazylijską sztuką teatralną przedstawiającą opowieść o rybaku wyruszającym
na połów
Quadra – czterozwrotkowa piosenka, którą Mestre Bimba śpiewał zamiast Ladainha
Quilombo dos Palmares – osada zbiegłych niewolników, która istniała na terenie dzisiejszego stanu
Angola w latach 1605 – 1694
Rasteira – podcięcie
Roda – koło, w którym gracze grają capoeira
Senzala – miejsce pobytu niewolników
Viola, Violinha – berimbau z mała cabacą, używany do wprowadzania wariacji
Volta ao Mundo – odbywa się po zakłóceniu harmonii w grze lub po ostrym starciu grających. W obu
tych sytuacjach, jeden z graczy zaczyna chodzić wzdłuż okręgu w lewo, a drugi gracz dołącza do volta
ao mundo przed powrotem do normalnej gry. Volta ao Mundo wykonywane jest w celu uspokojenia
gry
Zumbi – legendarny wojownik (więcej)
Opracowała Dona Ponta